काठमाडौँको फोहोर व्यवस्थापनमा बालेनले गर्न खाेजेको नयाँ काम के -के हो ? (भिडियो)

विष्णु ढुंगाना

काठमाडौँ । काठमाडौँ महानगरपालिकाले फोहोर व्यवस्थापनको नयाँ कार्यविधि तयार गरेको छ । महानगरको सम्पूर्ण क्षेत्रको फोहोर संकलनको जिम्मेवारी आफैँले लिनेगरी महानगरको नगरसभाले यस सम्बन्धी कार्यविधि स्वीकृत गरेको हो ।

फोहोर वर्गिकरण गरेर स्रोतबाटै उत्पादन घटाउने, फोहोर व्यवस्थापनको शुल्क निजी क्षेत्रलाई उठाउन नदिने, फोहोर व्यवस्थापन गरेबापत जनाताले तिर्ने महसुल घटाउने र फोहोर स्थानान्तरणको निश्चित भुगोल छुट्टयाउने लगायतका परिस्कृत व्यवस्थासहित महानगरले नयाँ कार्यविधि बनाएको हो । 


कार्यपालिकाबाट स्वीकृत भएर प्रमाणिकरणको चरणमा रहेको नयाँ कार्यविधि जारी भएपछि फोहोर व्यवस्थापनको नयाँ नियम कार्यन्वयनमा आउने छ । 

महानगरका मेयर बालेन्द्र शाहका भौतिक पूर्वाधार सल्लाहकार सुनिल लम्सालका अनुसार २०६९ मा बनाईएको अधुरो कार्यविधिलाई विस्थापन गर्न बनाइएको नयाँ कार्यविधिले काठमाडौँको फोहोर व्यवस्थापनको समस्यालाई दिर्घकालिन समाधान दिनेछ । 

नयाँ कार्यविधिले स्रोतबाटै फोहोर वर्गिकरणलाई कडाईका साथ कार्यान्वयन गराउने उनले दाबी गरे । 

यस्तो कार्यबाट व्यवस्थापन गर्न पर्ने फोहोरमै कमी आउने छ भने फोहोरका लागि जनताले तिर्नुपर्ने शुल्क नै न्युन हुनेछ । ‘नयाँ कार्यविधिले पहिला भन्दा फोहोरको मात्रा नै घट्ने छ भने यसबाट फोहोर व्यवस्थापनको चुनौती समेत घटेर जानेछ । फोहोरको वर्गिकरणको लाभ जनताले नै पाउने छन्,’ लम्सालले सिधाकुरासँग भने । 

हाल महानगरको १२ वटा वडाको फोहोर महानगरले र २० वटा वडाको फोहोर निजी क्षेत्रले शुल्क लिएर व्यवस्थापन गरिरहेका छन् । 

नयाँ कार्यविधि कार्यान्वयनमा आएपछि अब महानगरको फोहोर व्यवस्थापनको सम्पूर्ण जिम्मेवारी महानगरले लिनेछ भने स्थानान्तरण केन्द्रबाट डम्पिङ साइटसम्म पु¥याउन मात्रै निजी क्षेत्रलाई प्रतिस्पर्धाबाट संलग्न गराईनेछ । ‘उपभोक्ताबाट फोहोरको शुल्क अब निजी क्षेत्रबाट मनोमानी रुपमा लिने कार्यलाई निषेध गरिएको छ ,’ लम्सालले भने । फोहोर व्यवस्थापनमा अहिले उपभोक्ताले तिरेको महशुल बाहेक महानगरले थप ८० करोड हाराहारी वार्षिक रुपमा खर्चिदै आएको छ । निजी क्षेत्रका फोहोर व्यवस्थापकले उपभोक्ताबाट उठाउने रकमको कुनै हिसाब नै छैन । तर, अब नयाँ कार्यविधिपछि करिब डेढ अर्ब रुपैयाँ महानगरले  खर्च गरे जनताले फोहोर व्यवस्थापनमा कुनै शुल्क तिर्न नपर्ने अवस्था आउने देखिएको छ । 

‘जनतालाई फोहोर व्यवस्थापन गरेबापत पैसा नलिनेकी भन्ने बहस पनि महानगरमा भइरहेको छ, तर यो विशुद्ध राजनीतिक कुरा हो’ लम्सालले भने । 

फोहोर व्यवस्थापनका लागि महानगरमा ७ क्लस्टर

फोहोर संकलनका लागि महानगरले ७ वटा क्लस्टरमा महानगरलाई विभाजन गरेको छ । हरेक क्लस्टरमा एक तोकिएको वडामा फोहोर संकलन र स्थानान्तरणका लागि केन्द्र हुनेछ । महानगरका अनुसार टोल तथा घरहरुबाट उठाइने फोहोर क्लस्टर अनुसारको निश्चित केन्द्रमा पु¥याइएपछि व्यवस्थापन केन्द्रमा पठाइने महानगरको योजना छ । 

महानगरले वडा नम्बर १ देखि ७ सम्मको क्षेत्रफललाई क्लस्टर एक भनेको छ । यसको फोहोर स्थानान्तरणको सम्भावित केन्द्र वडा नम्बर ७ मा तोक्ने तयारी छ । वडा हरु १०, ११, २८, २९ र ३० लाई क्लस्टर २ भनिएको छ । यी वडाको फोहोर स्थानान्तरणको केन्द्र ११ वडा प्रस्ताव गरिएको छ । क्लस्टर ३ अन्तर्गत वडा नम्बर ६, ८ र ९ पर्नेछ । यहाँको फोहोर स्थानान्तरण केन्द्र वडा नम्बर ६ मा प्रस्ताव गरिएको छ । 

वडाहरु १६, १७ र २६ क्लस्टर ४ अन्तर्गत पर्नेछ । यसको स्थानान्तरण केन्द्र वडा नम्बर १६ मा प्रस्ताव गरिएको छ । क्लस्टर ५ मा वडाहरु १३, १४ र १५ पर्नेछन् । यो क्षेत्रको फोहोर स्थानान्तरण केन्द्र १४ मा रहने प्रस्ताव गरिएको छ । क्लस्टर ६ मा वडा ३१ र ३२ राखिएको छ । यहाँको फोहोर स्थानान्तरणको केन्द्र ३१ प्रस्ताव गरिएको छ । 

यस्तै क्लस्टर ७ मा वडा १२, १८, १९, २०, २१, २२, २३, २४, २५ र २६ पर्नेछ । यसको स्थानान्तरण केन्द्र हाल कायम रहेको वडा १२ मै रहनेछ । हरेक क्लस्टरको स्थानान्तरण केन्द्रबाट फोहोर डम्पिङ साइटमा पठाइनेछ । 

फोहोरमा निजी क्षेत्रको मनोमानी अन्त्य

अहिले महानगरभित्रको फोहोरको सबै भन्दा ठूलो हिस्सा निजी क्षेत्रबाट व्यवस्थापन भइरहेको छ । ३२ मध्ये १२ वडाको फोहोर मात्रै महानगरले उठाउँछ । अब भने सबै वडाको फोहोर महानगरले उठाउने कार्यविधिमा उल्लेख छ । जसका कारण फोहोर व्यवस्थापनको मनपरी शुल्क लिने परिपाटी अन्त्य हुनेछ । महानगर आफैँले शुल्क उठाएर वा निशुल्क नै जनताका घरको फोहोर उठाउन सक्ने कार्यविधिमा उल्लेख छ । 

महानगरको आफैँले संकलन गरेको फोहोर डम्पिङ साइट क्षेत्रमा ढुवानीका लागि मात्रै निजी क्षेत्रलाई ठेक्का प्रक्रियामार्फत सहभागी गराईने लम्सालले जानकारी दिए ।

फोहोरको शुल्क ४०० देखि ५० हजारसम्म 

नयाँ कार्यविधिसँगै महानगरले फोहार व्यवस्थापनका लागि नयाँ शुल्क पनि तय गरेको छ । पारित भइसकेको नयाँ शुल्क सार्वजनिक नभए पनि सिधाकुरालाई प्रस्तावित फोहोरको मासिक शुल्कको महानगरको प्रस्ताव उपलब्ध छ । 

जसअनुसार मासिक ४ सय रुपैयाँ न्यूनतम् रुपैयाँबाट सुरु भएर मासिक ५० हजार रुपैयाँसम्म शुल्क तोकिएको छ । यो निजी घरदेखि तारे होटलसम्मको फोहोर व्यवस्थापनको शुल्क हो । 

महानगरका अनुसार यो शुल्क हाल कायम निजी क्षेत्रले मासिक उठाइरहेको भन्दा न्यून हो । यद्यपी यसलाई निशुल्क गर्नेबारे पनि महानगरमा छलफल भइरहेको बताइएको छ । 

महानगरले घरको फोहोर घरमै व्यवस्थापन गर्ने उपभोक्तालाई मासिक शुल्कमा ३३ प्रतिशतसम्म सहुलियत दिएर कम मात्रामा फोहोर उत्पादन गर्न प्रोत्साहन गर्ने नीति कार्यविधिमा लिएको छ ।

महानगरले सामान्य ४ जनासम्म बस्ने घरको फोहोर व्यवस्थापनको शुल्क ४ सय रुपैयाँ न्यूनतम् प्रस्ताव गरेको छ । एक तला वा ४ कोठाभन्दा बढी भएमा प्रतिकोठा थप ५० रुपैयाँ शुल्क थपिन्छ भने एक परिवार भन्दा धेरै परिवार बस्ने घरमा प्रति भान्सा एक सय रुपैयाँ थप शुल्क लाग्छ । 

कस्मेटिक, पत्रिका, लत्ताकपडा, पसल आदि ब्यवसाय गर्नेका लागि १०० स्क्वायर फिटसम्म १५० रुपैयाँ मासिक शुल्क लाग्छ । किराना , खाद्यान्न, फेन्सी पसल  आदि व्यवसायका लागि १०० स्क्वायर फिटसम्म २ सय रुपैयाँ शुल्क प्रस्ताव गरिएको छ । यस्तै व्यवसाय तर १०० स्क्वायर फिट भन्दा ठुलो भएमा १५० देखि ३०० रुपैयाँसम्म शुल्क लाग्न सक्छ । चिया, कफि, केक तथा बेकरी पसल  ब्यवसाय गर्नेका लागि १०० स्क्वायर फिट भन्दा सानो भए १५० रुपैयाँ र यो भन्दा ठूलो भए २ सय रुपैयाँ शुल्क प्रस्ताव गरिएको छ । यस्तै, तारे होटललाई प्रतितारा १० हजार रुपैयाँबाट मासिक फोहोरको शुल्क लाग्न सक्छ । यस्तो शुल्कअनुसार पाँच तारे होटलले एक महिनामा फोहोर व्यवस्थापनको कम्तिमा ५० हजार रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्ने हुनसक्छ ।

काठमाडौं महानगरबाट मात्रै दैनिक ११ सय टन फोहोर उत्पादन हुने अनुमान छ । फोहोरमैला व्यवस्थापन संघ नेपालकाअनुसार काठमाडौँ उपत्यकामा भण्डै ४ दर्जन निजी क्षेत्रका कम्पनीहरुले फोहोरमैला व्यवस्थापन गर्दै आइरहेका छन् । उनीहरुको सामान्य घरहरुबाट न्यूनतम् ३ सय ५० रुपैयाँका दरले फोहोर व्यवस्थापनको शुल्क लिइरहेको दाबी गरेका छन् । 

प्रतिक्रिया

Sidhakura Investigation

कान्तिपुरका सञ्चालक कैलास सिरोहियाको नागरिकतामै कैफियत || Sidhakura Investigation ||

  • कान्तिपुरका सञ्चालक कैलास सिरोहियाको नागरिकतामै कैफियत || Sidhakura Investigation ||
  • वीरगंज मेयरको किर्ते प्रकरणः प्रमाण नष्ट गर्न पञ्जिकरण अधिकारीलाई ५० लाख अफर....
  • १९ वर्षदेखि सरकारी तलब खाएर राजनीति गरिरहेका एमाले केन्द्रिय सदस्य अरविन्द सिंह....
  • प्रचण्डलाई घर, घरबेटीलाई वनमा क्रसर || Sidhakura Investigation || SIDHAKURA ||
  • पराराष्ट्रविद् भेषबहादुर थापाले हडपेको २ रोपनी बढी सरकारी जग्गामा निजी बङ्गला ||....
  • सिधाकुरा फलोअप : अवैध पार्किङबाट उठेको रकम जम्मा गर्ने सहकारीमा छापा मार्दा....
  • वीरगंजका मेयर सिंहको किर्ते प्रकरण :नागरिकता दिलाइएकी युवतिको जन्मदर्तामा पनि किर्ते ||....
  • बालेनले न्यूरोडको पार्किङ हटाउनुको कारण, बिद्यासुन्दरको पालामा भएको करोडौँ भ्र *ष्टाचार ||....
  • १७ औँ गभर्नर योग्यता विवाद–१ || Maha Prasad Adhikari Qualification Dispute ||....
  • नक्कली बाबु बनेर नागरिकता दिने वीरगंजका मेयर के भन्छन् ? || SIDHAKURA....
  • EXCLUSIVE : नक्कली बाबु बनेर वीरगंजका मेयरले नै दिए नागरिकता || SIDHAKURA....
  • गणतन्त्रको दुरुपयोग, ८ बर्षमा ९ हजार अपरा धीलाई माफी || AAM MAAFI....
  • अनुसन्धानका कर्मचारी र न्यायाधीशले गराए गरिबको उठीबास || SIDHAKURA INVESTIGATION ||

The Reporter

सेनाका हरिचन्द्र गिरीले गिनिज बुकमा कसरी राखे ५ रेकर्ड ? || SIDHAKURA....

  • सेनाका हरिचन्द्र गिरीले गिनिज बुकमा कसरी राखे ५ रेकर्ड ? || SIDHAKURA....
  • राजेन्द्र लिङ्देनले जब रोष्ट्रमै च्याते बजेट पुस्तिका... || SIDHAKURA ||
  • दुर्लभ ५ विश्वरेर्कड बनाएका नेपाली सैनिक हरिचन्द्र ||5 GUINNESS WORLD RECORDS HOLDER....
  • १०० दिनमा रविले के के गरे काम ? अब के गर्दैछन् ?....
  • सांसदकै घरबाट बालेन टिमले गर्यो बालश्रमिकको उद्धार || SIDHAKURA ||
  • बाल श्रमविरुद्ध सिंहदरबारभित्र बालेन : साता दिनदेखि रेकी गरेर अपरेशन || SIDHAKURA....
  • Private video
  • बालिका ‘रानीवन १’ लाई जब बालेनको टिमले उद्धार गर्यो || "RANIBAN 1"....
  • Private video
  • काठमाडौँको फोहोरमा ठेकेदार OUT महानगर IN || SIDHAKURA || THE REPORTER ||
  • महाविर पुन : किताब बेचेर कारखाना, कृषि औजार बनाउन नपाउँदै PRE-BOOKING ||....
  • विश्वकपमा नेपाल भर्सेस नेदरल्याण्ड्स, नेपाली टिम कति बलियो ? || SIDHAKURA ||....
  • न्युरोडमा ओली- बालेन आमनेसामने || SIDHAKURA ||
  • कुन मन्त्रीकाे सम्पत्ति कति ? || SIDHAKURA ||
  • श्रम मन्त्रालयको रोजगारी दिने कार्यक्रम ‘श्रमाधान रोजगार मेला’, यसरी हुनुहोस सहभागी ||....
  • पारिवारिक विचलन, गरिबी र मानसिक समस्याले विक्षिप्त परिवार || SIDHAKURA ||
  • सन्दीपले पाए सफाइ || SANDEEP LAMICHHANE || SIDHAKURA ||
  • नयाँ भन्दै पुरानो गाडी बिक्री गर्ने सिप्रदी ट्रेडिङको धन्दा बालेन टिमले कसरी....
  • ...अनी हिरा थापाले घुस दिएको बिल मागिन् || SIDHAKURA ||
  • विश्वकपअघि अत्तालिएका सन्दीप, अदालतसँगको झिनो आश || Sandeep Lamichhane || SIDHAKURA ||
  • नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरणको सुरुवात र खुलासा (पीडितको पूरा बयान) || SIDHAKURA....
  • नक्कली भुटानी शरणार्थी पीडितको बयान : शरणार्थी बनाउन कांग्रेसकै सेटिङ थियो ||....
  • कतारका राजालाई विपिनका बाबु आमाको बिन्ती, ‘हाम्रो छोरा फर्काइदेउ’ || SIDHAKURA ||
  • बालेनले सजाएको महानगरको भित्ता || SIDHAKURA ||
  • पर्सामा मेयरकी श्रीमती, उपमेयरका श्रीमानदेखि तीन दर्जन बढी शिक्षक राजनीतिमा सक्रिय ||....

Current Affairs

बालेन विरुद्ध आन्दोलनमा न्यूरोडका स्थानीय र....

  • बालेन विरुद्ध आन्दोलनमा न्यूरोडका स्थानीय र व्यवसायी || SIDHAKURA ||
  • नेपालबाट ३० वर्षअघि धर्मपुत्री भएर बेल्जियम पुगेकी एस्थरले दाजु भेटिन्, बहिनी र....
  • सभामुख चप्पलमै कार्यक्रममा, चप्पल लगाएको भन्दै रेडियो नेपालकी पत्रकारलाई प्रवेश निषेध |....
  • संसद् सचिवालयका कर्मचारी नै हातमा कालो पट्टी बाधेर आन्दोलनमा || SIDHAKURA ||
  • शिक्षामन्त्री सुमना श्रेष्ठको पत्रकार सम्मेलन LIVE
  • कुर्सी जोगाउन ध्यान केन्द्रित गर्दा प्रधानमन्त्रीले काम गरेनन् : विप्लव || SIDHAKURA....
  • अत्याशलाग्दो भिड: पेट्रोल भर्न ६ घण्टादेखि लाइनमा.. || SIDHAKURA ||
  • श्रममन्त्रीका सय दिन : २३ क्षेत्रमा गरिए सय बढी काम || SIDHAKURA....
  • ठगिएको प्रमाणसहित आए कारबाही गर्छु् : श्रममन्त्री अर्याल || SIDHAKURA ||
  • खेलकुदमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठको पत्रकार सम्मेलन LIVE
  • बूढीगण्डकी कसले, कसरी र कहिले बनाउने भन्नेमा सरकार स्पष्ट हुनुपर्छ : विश्वप्रकाश....
  • कृषि विकास बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाका अध्यक्षसहित चार जना पक्राउ || SIDHAKURA ||
  • श्रम मन्त्री डिपी अर्यालले १०० दिनमा के काम गरे ? LIVE
  • जेष्ठ नागरिकलाई राष्ट्रिय परिचय पत्रको सास्तीः सेवाग्राही २१ सय, कर्मचारी ३ जना....
  • अब म धेरै बोल्दिन, काम बोल्छ – रवि लामिछाने || Rabi Lamichhane....
  • रास्वपा पनि फुटाउने षड्यन्त्र भइरहेको छ: स्वर्णीम वाग्ले || Swarnim Wagle ||....
  • खल्तीमा राजीनामा बोकेर हिडेका छौँ, जुनसुकै बेला सरकारबाट बाहिरिन सक्छौँ || SIDHAKURA....
  • जनकपुरको ९ हजार बिगाहा जग्गा अतिक्रमणबारे अनुसन्धान सुरु || Rabi Lamichhane ||....
  • काठमाडौँ कस्तो बन्दै छ ? यस्ता छन् बालेनका आगामी योजना || Balen....
  • विमानस्थलमा गृहमन्त्रीको छड्के, सेवाग्राहीले पोखे आक्रोस || Rabi Lamichhane || SIDHAKURA ||
  • १०० दिनमा गृहमन्त्री रवि लामिछानेले के के गरे ? पत्रकार सम्मेलन LIVE
  • कार्यभार सम्हालेको १०० दिनको अवसरमा रक्षमन्त्रीको पत्रकार सम्मेलन LIVE
  • कानुन अनुसार दर्ता भए टिकटकको प्रतिबन्ध हट्छः रेखा शर्मा || Rekha Sharma....
  • 'मेरो घर बिगार्ने नेताले यो देशको विकास गर्लान् ?': रेशम चौधरी ||....
  • अब दुःख नागरिकले होइन नेताले पाउनुपर्छ: Rabi Lamichhane || SIDHAKURA ||